Revalidatieprogramma na Covid-19 opname – Fysio Centrum Nijverdal – Nijverdal

Fysio Centrum Nijverdal

Revalidatieprogramma na Covid-19 opname

Coronavirus, wat is het?

Elk virus gedraagt zich als een parasiet met als doel om zich te vermenigvuldigen. Dat doet een virus door een cel van een gastheer binnen te dringen en genetisch materiaal in deze cel los te laten. Vervolgens kan het virus eiwitten oppikken en zich vermenigvuldigen. Er kunnen duizenden virusdeeltjes worden gemaakt in een cel en daardoor wordt een cel zo zwaar beschadigd dat de cel uiteindelijk dood gaat. Hoe meer cellen beschadigd worden, hoe zieker iemand wordt.

Coronavirus (Covid-19)

Covid-19 is een nieuw ziektebeeld, het is echter duidelijk dat het nieuwe coronavirus het op de luchtwegen heeft gemunt. Covid-19 is genetisch gezien het meest verwant aan het virus Severe Acute Respiratory Syndrome (SARS) dat uitbrak in 2003. Als het virus eenmaal binnen is, kruipt het door tot de slijmvliezen achter in de keel. Terwijl de gastheer last krijgt van een schrale keel en een droge hoest, dringt het virus dieper door in het lichaam via de bronchiën de longen in. Intussen heeft het immuunsysteem de infectie ontdekt en stuurt er antilichamen en afweercellen op af. Als dit op tijd gebeurt, komt de infectie niet tot ontwikkeling. Komt dit proces traag op gang dan heeft het een immunologische ontstekingsreactie tot gevolg. Naar het gebied waar het virus huishoudt, stroomt een geweldige hoeveelheid afweercellen. Het slijmvlies in de longblaasjes verdikt, waardoor het lastiger wordt voor de longen om zuurstof door het dunne membraan van de blaasjes in de bloedbaan te krijgen. Bovendien vullen de longblaasjes zich met vocht en pus. De patiënt krijgt het benauwd en gaat steeds sneller ademen. Dit is het standaardproces bij alle virale longontstekingen die uit de hand lopen.

Door het nieuwe coronavirus wordt circa 80 procent van de besmette mensen niet of nauwelijks ziek en herstelt vanzelf. De overige 20 procent wordt behoorlijk ziek. Symptomen zijn onder meer een droge hoest, benauwdheid, niezen en koorts. Een grote groep hiervan herstelt alsnog na vijf of zeven dagen maar een fractie verslechtert plotseling om een nog onbekende reden. Ze moeten alsnog naar het ziekenhuis en als ze daar al lagen, komen ze op de intensive care (IC). Een reden voor de plotselinge verslechtering zou kunnen zijn dat de immunologische reactie na een paar dagen opnieuw opgang komt. De inflammatie in de longen, met oedeem, zou dan dus ook toenemen, terwijl het virus dan al niet meer te detecteren is. Een andere reden kan zijn dat het immuunsysteem het virus niet op tijd weet af te remmen of onder controle weet te krijgen. Het zou ook een combinatie van de twee bovenstaande redenen kunnen zijn. Ten slotte kunnen er ook complicaties optreden. Er kan bijvoorbeeld een bacteriële longinfectie over de virusaanval heen komen.

Het afweersysteem begint het virus te bestrijden door de longen te overspoelen met immuuncellen, die de beschadigde cellen opruimen en het longweefsel repareren. Als alles naar behoren werkt, is dit ontstekingsproces nauwgezet en beperkt tot de besmette weefsels. Maar soms is de immuunrespons te groot, waardoor ook gezonde cellen worden verwoest. Door deze heftige immuunrespons krijgt men dus te maken met méér in plaats van minder schade. Nog meer afvalstoffen hopen zich in de longen op en de longontsteking wordt erger. In de derde fase verergert de longontsteking zich nog verder, wat kan leiden tot respiratoire insufficiëntie. Ook als de patiënt hierdoor niet overlijdt, kan de schade aan de longen onherstelbaar zijn. Volgens de World Health Organisatie (WHO) leidde SARS tot het ontstaan van gaten in de longen, waardoor ze een “honingraatvormige aanblik” kregen, en het lijkt erop dat dit patroon ook bij patiënten van het nieuwe coronavirus is te herkennen. De gaten ontstaan waarschijnlijk door de hyperreactiviteit van het immuunsysteem, wat tot de vorming van littekenweefsel en een verstijving van de longen leidt. In dat geval moet de patiënt doorgaans aan de beademing. Intussen worden de membranen tussen de longblaasjes en de bloedvaten steeds poreuzer, waardoor de blaasjes zich met vocht kunnen vullen en de bloedbaan niet langer van zuurstof kunnen voorzien. In zeer ernstige gevallen verdrinken de longen en kan de patiënt niet meer ademhalen. Dat is hoe mensen aan de ziekte overlijden.

Gevolgen COVID-19

Op de plaatsen waar dat littekenweefsel ontstaat, gaat de elasticiteit uit het longweefsel, waardoor de zuurstofuitwisseling niet meer plaats kan vinden zoals zou moeten. Als er veel littekenweefsel ontstaat, kan dat bijvoorbeeld leiden tot een verminderd uithoudingsvermogen. De schattingen van het aantal patiënten met blijvende gevolgen voor longen zijn in ontwikkeling. Vooral patiënten die op de IC moeten worden beademd, hebben risico op blijvende schade aan het longweefsel. Er kunnen ontstekingen ontstaan die zorgen voor littekenweefsel op de longen. Er ontstaat een nieuwe longziekte, die we voorlopig de ‘Corona Obstructive Lung Disease (COLD)’ noemen.

Veel IC overlevenden ervaren fysieke, cognitieve en psychische problemen na ontslag van de IC, ook wel PICS genoemd. Deze IC-gerelateerde restverschijnselen leiden tot langdurige beperkingen in het dagelijks functioneren en verminderde kwaliteit van leven. Verschillende studies tonen ook aan als restverschijnselen: spierzwakte, pijn, cognitieve stoornissen, delirium, angst, depressie en posttraumatische stress stoornissen genoemd als directe gevolgen van de kritieke ziekte (critical illness). IC verworven spierzwakte is een van de meest in het oog springende gevolgen van critical illness, en tevens een van de belangrijkste aangrijpingspunten voor de fysiotherapie.

Deze spierzwakte heeft nadelige gevolgen voor het ontwennen van de beademing en het herstel op korte en lange termijn. De in de literatuur gerapporteerde incidentie van ‘intensive care unit acquired weakness’ (ICU-AW) varieert afhankelijk van de bestudeerde populatie van 60% bij patiënten met ‘acute respiratory distress syndrome’ (ARDS) tot 100% bij patiënten met het SIRS in combinatie met MOF. Patiënten in het ziekenhuis en dan met name op de IC  liggen voornamelijk op de buik (met name als ze beademd worden); hierdoor is er een grote kans op het ontstaan van posterior reversible encephalopathy syndrome (gekenmerkt door hoofdpijn, verwardheid, oorsuizen en zichtverlies) en myopathie/neuropathie als gevolg van ARDS. Hierdoor ontstaan ook typische neuromusculaire klachten zoals wondjes en plantairflexie-contracturen. Na een IC-behandeling bestaat er tevens een risico op cognitieve stoornissen zoals geheugenverlies, aandachts- en concentratiestoornissen en problemen met het doelgericht handelen. Patiënten met cognitieve stoornissen ten gevolge van een IC-behandeling hebben moeite met het plannen van dagelijkse handelingen, stoornissen in het kortetermijngeheugen en concentratieproblemen. Een IC-behandeling wordt door veel patiënten als stressvol ervaren door gevoelens van angst, benauwdheid, pijn en machteloosheid. IC-overlevenden hebben daarmee een verhoogd risico op het ontwikkelen van angst, depressie en een posttraumatische stressstoornis.

Gevolgen van het corona virus en IC-opname:

  • Lage belastbaarheid; fysieke belastbaarheid is de (werk)last die een individu kan dragen.
  • Mogelijk verminderde longfunctie a.g.v. littekenweefsel
  • Verminderde ademspierkracht
  • Spierzwakte; na 2 weken bedlederigheid verliest men 25% spierkracht en 8,5 % spiermassa
  • (Gewricht)stijfheidsklachten
  • Cognitieve stoornissen zoals geheugenverlies, aandachts- en concentratiestoornissen, problemen met het doelgericht handelen en moeite met plannen van dagelijkse handelingen.
  • Verhoogd risico op ontwikkelen van angst, depressie en posttraumatisch stressstoornis; PICS (Post Intensive Care Syndroom: https://www.youtube.com/watch?v=kfj7q3N3q60 )
  • Afname van het gewicht en aanwezigheid van bouwstoffen in het lichaam; Dit ten gevolge van een slechte voedingsintake tijdens IC-opname:
    • geen energie om te eten of drinken
    • door toediening van (hoge hoeveelheid) zuurstof bijv. via venturimasker

Covid-19 revalidatieprogramma

Het revalidatieprogramma is een samenwerking met Deventer Ziekenhuis met onderbouwing vanuit de huidige wetenschappelijke kennis over covid-19 en de standaard Covid-19 van het KNGF (Koninklijke Nederlandse Genootschap Fysiotherapie.)

De gevolgen hebben betrekking op meerdere gebieden van het menselijk functioneren, om die reden is het revalidatieprogramma multidisciplinair opgezet:Huisarts/revalidatiearts/geriater

  • Fysiotherapeut
  • Ergotherapeut
  • Diëtist
  • Psycholoog/psychosomatisch fysiotherapeut

Aanmelden

U kunt rechtstreeks naar de praktijk bellen om een afspraak te maken: 0548-610958

De therapie kan direct toegankelijk opgestart worden, maar zal vaak op verwijzing zijn van de arts.

Publicatiedatum: 30-04-2020


« Terug naar het overzicht